Hoe gezonder de bodem, hoe weerbaarder de plant. Dat is niets nieuws. Wel is de uitdaging om te zorgen voor een gezonde bodem groter dan ooit. Door toenemende weersextremen en het krimpende middelenpakket wordt het lastiger om te sturen op een vitale bodem.

Door klimaatverandering wordt een weerbare bodem steeds belangrijker, zeggen onderzoeker Derk van Balen van Wageningen University & Research en branchespecialist akkerbouw Ruthger Steenbeek van Countus. Zij brachten onlangs dit onderwerp onder de aandacht bij de Kennisdag Bodem & Water.

‘Nederlandse zomers worden hoe dan ook droger en de winters natter’, zegt Van Balen. ‘Ook neemt de temperatuur in de zomer sterker toe en is het in de winter warmer. Verder zullen extreme buien vaker voorkomen.’ Volgens de WUR-onderzoeker hebben vooral droge en warmere zomers met meer hevige buien, gevolgen voor de bodemtoestand.

‘Bij droogte wordt de indringingsweerstand hoger en stagneert de beworteling. Zorg voor voldoende vochtvoorziening, want in een vochtige bodem zie je doorgaans veel diepere wortels. Daarbij helpt een goede bodemstructuur de beworteling te verbeteren.’ In warmere zomers neemt ook de bodemtemperatuur toe. Van Balen: ‘Boven de 25 graden stopt de groei van aardappelen en stijgt de kans op doorwas. Ook verdampt er dan meer water uit de bodem. Bedek de grond goed, bijvoorbeeld door een mulchlaag aan te brengen.’

Verslemping
Bij een langere droogteperiode ontstaat er een stoflaag bovenop en kan bij een extreme bui de grond gaan vloeien. ‘Daardoor verslempt de bovenlaag en raken poriën in de grond verstopt.’ Verslemping kan worden verminderd door de grond minder intensief te bewerken en het organische stofgehalte te verhogen.

Door extremere buien in de zomer kan bij een slecht doorlaatbare bodem de waterinfiltratie stagneren. Volgens Van Balen zijn zware machines met te veel bodemdruk daar debet aan. ‘Lichtere mechanisatie en de timing van berijding zijn cruciaal om problemen met afvoer van water te voorkomen’, licht de onderzoeker toe.

Verslemping en stagnatie van de waterinfiltratie gaat door de nattere winters ook vaker in deze periode van het jaar voorkomen. ‘Nattigheid heeft impact op de ondergrond. Na 1 november moet je van het land af blijven, al kon dat in het afgelopen extreme oogstseizoen niet worden voorkomen.’

Verder denkt hij dat verslemping kan worden voorkomen door het land in de winter niet braak te laten liggen, maar een groenbemester te telen. ‘Dat verbetert de waterinfiltratie.’

Vitale bodem
Steenbeek wijst op feit dat akkerbouwers steeds minder kunnen grijpen naar gewasbeschermingsmiddelen. Een vitale bodem wordt daarom belangrijker om de toenemende ziekten- en plagendruk beter de baas te kunnen zijn. ‘Onder meer witrot, fusarium, rhizoctonia en ritnaalden komen vaker voor’, zegt de branchespecialist akkerbouw.

Lees hier verder

Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen